بو گون بین الخالق اینسان حاقلاری گونودور
واحید قاراباغلیبیر لشمیش میللتلر تشکیلاتی ایکینجی دونیا ساواشیندان سونرا عمومی لی اینسان حاقلاری بیاننامه سینی قبول ائتدی. بو بیاننامه اینسان حقوق و آزادلیقینی محکم لندیرن تاریخی سند دیر. بير گيريش و اوتوز مادده دن عیبارت اولان بیاننامه١٠ دئسامبر ١٩٤٨ تاريخينده بيرلشميش ميللتلر تشكيلاتينين عومومى مجمعينده اکثریت سس له تصويب اولونوب٫ائله او گوندن برى بيلديرگه نين تصويب اولوندوغو ١٠ دئسامبر٫ بوتون دونيادا "اينسان حاقلارى گونو" آدىيلا قوتلانير.
ادامه مطلب
اولوسلار آراسی عفو اورگوتو
واحید قاراباغلی
اولوسلار آراسی عفو اورگوتو و یا امنیستی اینترنشنال (یاییغین اولاراق Amnesty و یا AI ) اینسان حقوق لاری حاققیندا عموی بیاننامه ده قئید ائدیلن اینسان حاقلارینی مودافیع ائتمگ آماجی ایله یارانمیش سیویل بیر توپلوم قورولوشدور.
امنیستی هئچ بیر دوولت، سیاسی ایدولوژی، و یا دینه باغلی دئییل دیر. اونون آماجی، دوشونجه محبوسلاری نین سربست بوراخیلماسی، سیاسی سوچلولارین عادل بیر شکیلده محکمه ائدیلمه سی، ایشگنجه، اعدام، و توتولانانلارین معروض قالدیغی هر هانسی حاق سیزلیقی آرادان قالدیرماق، سیاسی جینایت و آدام قاچیریلماسی و هر تورلو اینسان حاقلارینین آیاقلانماسینین علیهینه اولاراق بو یولدا مختلف کمپیت لره ال وورور.
۱۹۷۷ ایلینده نوبل باریش اودولونو قازانان امنیستی بو گون حدودا" ۲ میلیون اویه سی ایله ۱۶۲ اولکه و بولگه ده فعالیت گوسترمک ده دیر. قورولوشوندان بو گونه قده ر ۴۴.۶۰۰ دن آرتیق توتوقلودان مودافیع ائتمیش دیر.
تاریخچه سی :
اولوسلار آراسی عفو اورگوتو ۱۹۶۱ ایلینده، لندن ده اینگیلیس لی وکیل Peter Benenson، و Eric Baker ، آدلی، " کویکر دینی فرقه سینه" منسوب بیر باریش سئور طرفیندن قورولموشدور.بئنئنسونون بو قورومو، قورما فیکری قازئته لرده دفعه لرجه حکومت لرین اوز خالقینا قارشی حاقسیز داورانیش لاری اوخودوغوندان سونرا یارانمیشدی.
اوخودوغو مقاله، "اوزگورلوک" کلمه سی نین او زامانلار یاساق اولدوغونو "پرو" دا ایکی یونیوئرسیته اویرنجیسی بیر رستوران دا " اوزگورلوک" شرفینه قدح لرینی قالدیردیقلاری اوچون یئددی ایل حبسه محکوم ائدیلمه لری حاققیندا ایدی.۲۸ مایس ۱۹۶۱ تاریخینده، بئنسون اینگیلیس قازئته سیThe Observer ده بو واقعه حاققیندا "اونودولموش محبوسلار" (The Forgotten Prisoners) باشلیق لی مقاله نی یایینلادی. بو مقاله ده اوخوجولارینی ، حبس ائدیلن گنج لرین آزادلیقی اوچون حکومته مکتوب یازماقا چاغیریردی. بئنئنسون بئله یازمیشدی " قازئته نیزی هفته نین هر هانکی بیر گونو آچدیقینیزدا، دونیانین بیر یئرینده، بیرینین، گوروشلری و یا اینانج لاری حکومتین بئینمه دیگی اوزوندن، توتوقلاندیقی، ایشگنجه گوردوگونو یادا اعدام ائدیلدیگینی اوخویا بیلرسینیز."
یازیسی او قده ر ائتکیلی اولدو کی بیر ایلین ایچینده اولکه ده حاقسیزلیغ قوربانلارینین حاقلارینی مودافیعه ائتمک اوچون بویوک مکتوب یازما قوروپ لاری یاراندی.
"Appeal for amnesty" ( سیاسی محبوسلارین آزادلیقا بوراخیلماسی چاغریسی) اولاراق امنیستی اینترنشنال ین باشلانقیج شعاری قبول ائدیلدی.
اولوسلار آراسی عفو اورگوتونون رسمی وب سایتی
عفو بینالملل (به انگلیسی: Amnesty International) سازمان و انجیاویی بینالمللی است که هدف خود را دفاع از حقوق بشر آنچنان که در بیانیهٔ جهانی حقوق بشر و دیگر استاندارهای بینالمللی آمده میداند. به طور مشخص این سازمان برای محاکمهٔ عادلانهٔ زندانیان سیاسی، لغو مجازات اعدام و شکنجه، پایان کشتارهای سیاسی و هرگونه نقض حقوق بشر توسط دولتها یا دیگر سازمانها مبارزه میکند.
وبسایت رسمی سازمان عفو بین الملل
او دورده یازیلمیش اولماغینا باخمایین، خیلی فایدالی فیکیرلر وار.اولا بیلسین کی، بعضی فیکیرلر او دوور اوچون سویله نیب، آمما یئنه ده نتیجه چیخاتماق چتین دئییل.چونکو عاریفه بیر ایشاره کیفایت دیر.سیزده ماشااله هامینیز عاریف اینسانلارسیز.
میرت میرت
جلیل مممد قولیزاده
واجیب و لازیم لی بیر مساله وارکی ، اونا دا هئچ دیققت ائله میریک و قولاق آسمیریق، دئییریک:” اه، نئجه اولاجاق اولسون!”.
سوزوم بوردادیرکی بو آخیر واختلاردا بیزیم یئتیشمیش قیزلاریمیزا ار تاپیلمیر و بیر نئچه ایل گوزله ییر، آخیر دا دا هر کس راست گلیر گئدیرلر، آمما چوخودا قالیر ائوده و اوزونه لاییق اوغلان تاپا بیلمیرکی، گئتسین(دوولتلی قوجا کیشی لرین کئفی دیر ها!).
بونون سببی ندیر؟ نیه قیزلاریمیز چوخالیب و ائولنن جاوانلاریمیز آزالیب.
بونون سببی بودورکی، اوغلانلاریمیز گئدیب آوروپا درسی اوخویورلار و آوروپا تربیه سی آلیرلار.
بوندان دا بیر پاراسی درسی قورتاریب، وطنه قاییدیب گلنده اوز یانلاریندا، روس، یهودی، یا غیری بیر میللت لرین قیزلاریندان بیرینی سئچیب گتیرییرلر و کبین کسدیریب، اوزلرینه اوورت ائله ییرلر.
جاوانلاریمیزین دا بیر پاراسی قاییدیب گلیر وطنه کی، بوردا اوز سلیقه سینه موافیق بیر مسلمان (آذربایجانلی) قیزی تاپیب آلسین.آمما گزیر ، دولانیر، خبرلشیر و آخیردا گورورکی درس اوخوموش و تربیه تاپمیش مسلمان(آذربایجانلی) قیزی یوخدور. بیر نئچه ایلده گوزله ییر، گوزله ییر و لاپ آخیردا یا بودا گلیر بیر روس قیزی، یا یهودی قیزی تاپیر، یا دا ” جهننمه، گورا”دئییب، گئدیر بیر مسلمان(آذربایجان) قیزی آلیر.
بلی، قیزی آلیب گتیرییر ائوه و اوز- اوزونه دئییرکی، “بلکه بیر توور اوتوشک.”
بیر گون سحر تئزدن اوورت یئریندن دوروور، ایسته ییر گئیینسین گئتسین آناسی گیله، کیشی سوروشور کی، “نیه گئدیر سن”؟، اوورت جاواب وئرییر کی، “بو گئجه یوخو گورموشم، گئدیرم آناما دئییم، گئتسین”موللا حاق وئردییه کیتابا باخدیرسین”. کیشی دئییر کی، ناحاق یئره زحمت چکیب گئتمه، اوندان اوترو کی، یوخودان هئچ بیر شئی بیلمک اولماز.
اوورتین بو سوزلر خوشونا گلمیر، اریندن کوسور و ایکی گون اری ایله دانیشمیر.بیر نئچه گون ده کئچیر.بیر گون کیشی دیققت ائله ییب گوروورکی، اوورت گوندوزلر آیاغینا جوراب گئیمیر، قارداشینین دا غیری یاد کیشی لرینده یانیندا آیاقلاری چیلپاق دولانیر، آمما ، سوز یوخ، ااوزونو ر باشینی برک-برک گیزله ییر.اری دئییرکی، “عیب دیر، آیاقلارینا جوراب گئی”، اوورت جاواب وئرییر کی، “سن الله اتیمیزی توکمه، ائوده آدام جوراب گئیمز، آدام یاسا گئدنده، یا حماما گئدنده جوراب گئه یر”.
بودا کیشی نین آجیغینا گلیر و بوردا دا کیشی ایکی گون اوورتین دن کوسوب دانیشمیر.
بیر نئچه گون ده کئچیر.اوورت گورورکی، همیشه آخشاملاری اری قاباغینا کیتاب قویوب اوخویور، یا بیر کاغیذ گوتوروب یازیر.
اوورت بئکار اوتوروب باشلاییر اسنئمه یه .بیر آز کئچیر، اوورتین یوخوسو گلیر و کیشی ده کیتابیندان و کاغیذیندان ال چکمیر.بیر آزدا گوزله یندن سونرا، اوورت حیرس لی گیرییر اری نین اوتاغینا و باشلاییر بو جور مذممت ائله مئیه: ” آ کیشی، سن او الله بو کیتابلاری و کاغیذلاری توللا جهننمه، آز بو جین لرنن و شیطانلارنان میرت-میرت دانیش، جانینا یازیغین گلسین بو نه دیر یوخونو اوزونه حرام ائله ییر سن کی، نه بیلیم نه وار؟ بیر جانینا یازیغین گلسین، بیر اوسان، آی بو کیتاب-میتابی ایجاد ائله یئنین ائوی ییخیلسین !”
بو بیر لازیملی و یئنه لازیملی مسئله دیر.اگر بو مسئله نی بو حالتده قویساق، اوخوموش جاوانلاریمیزین هئچ بیری موسلمان قیزی آلماز. بو درده بیر چاره تاپماق لازیمدیر. ائله بو ساعات تاپماق لازیمدیر.صاباحا دا قویماق اولماز! بیزه قالسا بیز بونا ایکی چاره بیلیریک:
۱.بونون بیر چاره سی بودورکی، اوغلانلاریمیزی دخی بوندان سونرا آوروپا تربیه سینه قویمایاق، مثلا” نهرامانین، اوردوبادین جاوان اوغلانلاری همیشه تبریزده “علم” تحصیل ائله ییرلر و وطنلرینه قاییدیب گلندن سونرا ائوله نیرلر و عمرلرین آخیرینا کیمی ده خوشبخت یاشاییرلار.یا گرک بئله اولا.
۲. یا داکی ، اوغلانلاریمیزی آوروپا درسینه گوندرنده قیزلاریمیزی دا قویاق درسه کی، هئچ الماسا آوروپا علمیندن و تربیه سیندن باری یاریمچیلیق دا اولسا ، بیر آز اوخوسونلار و اویرنسین لر.بیز بئله قانیریق و بئله ده دئییریک.هرکس نه جور قانیر، ائله ده قانسین.
”ملانصر الدین”.۱۰ فورال ۱۹۰۸
اوزوموزو ده اونوتموشوق…
دوشونورم، اوز اوزمه سوال وئریرم هردن: آخی بیز نیه بئله اولدوق؟ بیز نیه اوزوموزو اونوتدوق؟ بیز نیه میللت اولاراق، خالق اولاراق اوزوموزو، اوز اینسانلاریمیزی، وطنیمیزی، تورپاقلاریمیزی، سویونو ایچدییمیز آنا یوردوموزو بو خالقی اونوتدوق…نیه بیز بو قده ر اقوئیست اولدوق؟ بو کیمی سواللار قانیمیزی قارالدیر یقین، نئجه کی، منیم ده قانیم قارالیر بئله سواللار ائشیدنده…آمما نه ائتمک اولار؟
بیزیم مقصدیمیز ده ائله قان قارالتماقدیر.قانینیزی قارالدیم کی، بلکه گوزونوزو آچاسینیز.بلکه ساده جه اوزوموزو، اوز قازانجیمیزی، اوز منافعه میزی دوشونمک دن یاخا قورتالیب، اطرافیمیزداکی اینسانلاری دوشونه سیز. ایللردیر تورپاغیندان بهره لندیینیز، سویوندان ایچدینیز بو وطنین قدرینی بیله سیز.” وطن اوچون من نه ائده بیلرم” کومپه لک سیندان خیلاص اولوب، ان کیچیک دن بیر شئی لر ائتمه یه باشلایاسیز…
یول گئدیرم، اطرافیما باخیرام…اینسانلارین همیشه بیر یئرلره تله سدیینی گورورم. آمما هارا تله سیریک؟ بو سوالین جاوابینی هر گون عینی شکیلده وئره رک یقین کی: ” پول آرخاسینجا”
نیه بیزیم خالقیمیز هر شئیی پوللا دئیه رلندیرمه یه باشلادی؟ نیه هامی دوشونورکی، پول وارسا خوشبختلیک وار…ساده جه بئله دوشونولسه دردیم نه ایدی؟
ان یارالی سی اودورکی، ” من قازانیم باشقاسی آجیندان اولسون، خسته لنسین، ائوسیز-ائشیک سیز قالسین منه نه” کیمی بیر دوشونجه یه صاحیبدیر بیزیم خالقیمیز…میرزه علی اکبر صابیر او زامان “میللت نئجه تاراج اولور اولسون، نه ایشیم وار؟” دئدی، سسی بو گون ائشیدیلدی…میرزه ایندی جننتده ایستیراحت ائدیر اومید ائدیرم.آمما دوشونورم کی، بیلسه کی بو گون اونون سویداشلاری نین اوز میرزه سینه احتیاجی وار، خورتداییب گلر، او بیر عالمده کی راحاتلیغین دا بوراخیب گلر، کی بوردا اینسانلارا قیشقیریب دئسین” آی میللت، آی خالق، اویانین، اوزونوزو اونوتموسوز، اوزونوزه گلوناوزونوزو خاطیرلایین ، اینسان اولدوغونوزو اونوتمایین”
بوردا بیر حدیث ده یادیما دوشدو.الله بویوردو:” هر کیم منی اونودسا، من اونا اوزونو اونوتدوررام” یوخسا بیز الله میزی اونوتدوق؟ ائله بونا گوره ده الله بیزه، بیزی اونوتدو؟بیلمیرم بیز نیه اوزوموزو اونوتدوق…آمما وای حالینا آللاهی اونودانلاردان…
اتوبوس دا یول گئدن اینسانلارا گوز گزدیریرم.بئله بیر تصور یارانیر کی، هامی بیر- بیرینی یئمه یه، پارچالاماغا حاضیردی…هامی اوزونو اونودوبدو…
مترودا یول گئدیرم.هامی بیر -بیرینه دیش قیجاییر، گوزلری ایله بیر - بیرلرینی یئییرلر. آز قالیب دیر هجوم ائده لر بیر -بیرلرینه . هامی اوزونو اونودوب.
ایکی نفر جاوان اوغلان فیکیرلی یول گئدیر پیادا…بیردن توققوشورلار…ائله بیل باکیدا زلزله باش وئردی.باشلاییرلار بیر - بیرلرینی یئمه یه…آی قارداشلار ائرمنی ترورچی لاری تورپاقیمیزدا آت اوینادیر.اونلاری یئمک لازیمدی، بیر بیریمیزی یوخ…
هامی اوزونو اونودوب، کئچمیشده ، قاراباغی دا، ۲۰ ژانواری دا، اس س س ری - نین اسارتینده قالدیغیمیزی دا، دائما کیملرینسه قول کوله سی اولدوغوموزو دا، اوز حاق و حقوق لاریمیزی دا…
گلین هئچ اولماسا دوعا ائده ک خالقیمیز اوچون…منیم ایمکانلاریملا ائده بیله جه ییم ان یاخش ایش هر حالدا دوعا دیر. دوعا ائدیرم خالقیم، میللتیم، وطنیم اوچون، قاراباغ اوچون، شهیدلریمیز اوچون …سیزده دوعا ائدین، بلکه اوزوموزه گلدوک.
لاتينجه دن کؤچورمه.واحید قاراباغلی
گزارش از آذربایجان : بازداشتهای طولانی مدت فعالین مدنی ادامه دارد
اخبار روز: www.akhbar-rooz.com
چهارشنبه ۷ آذر ۱٣٨۶ - ۲٨ نوامبر ۲۰۰۷
گزارش از: واحید قاراباغلی
vahidqarabagli@gmail.com
در آذربایجان روز به روز شاهد برخوردهای ماموران امنیتی با فعالان سیاسی، فرهنگی و حقوق بشری هستیم.
احضار به دادگاه ها، امری روزمره شده است. تهدید و ارعاب مستقیم و غیر مستقیم به ابزاری معمول بدل گشته است. شواهد نشان میدهد، نیروهای امنیتی آذربایجان، بازداشت و آزار و اذیت فعالین مدنی را در دستور کار خود قرار داده اند.
با اینکه آمار خاصی از بازداشت تعداد فعالان مدنی و روزنامه نگاران آذربایجانی در بند در دسترس نیست، اما میتوان گفت اینک قریب ۱۰ فعال مدنی و فعال حقوق بشر و روزنامهنگار آذربایجانی در زندانهای اوین و زنجان تحت فشارهای روحی و شکنجه های جسمی قرار دارند٬ بررسی اتهامات و پرونده آنها هنوز در دستور کار دادگاه قرار نگرفته است و از حق داشتن وکیل مدافع و دیگر حقوق یک زندانی نیز محروم هستند.
اگر چه دکتر محمد علی حیدری از فعالین مدنی آذربایجان پس از تحمل ۲۹ روز حبس، اخیرا" به قید ضمانت آزاد شده اند اما هنوز دهها نفر از جمله سعید متین پور، جلیل غنی لو ، بهروز صفری، لیلا حیدری، علیرضا متین پور، عبداله عباسی جوان، صالح کامرانی ، محمد نصرتی ، میر قاسم سیدین زاده و...در بازداشت موقت به سر میبرند.
سعید متین پور، فعال شناخته شده حقوق بشر که در تاریخ ۴ خرداد ماه در زنجان بازداشت شده، با گذشت بیش از ۱۸۰ روز همچنان در شرایط بلاتکلیفی در بازداشتگاه وزارت اطلاعات زنجان نگهداری می شود.
متین پور در سالهای گذشته تلاشی چشمگیر را در جهت بازتاب موارد نقض حقوق بشر در آذربایجان کرده است.
وی از جمله متهمانی است که تاکنون دادگاه انقلاب اتهام وی را اعلام نکرده و به دلایلی نامعلوم در بازداشت موقت نگهداری می شود.
طی بیش از شش ماهی که از دست گیری آقای متین پور می گذرد، هنوز به او اجازه دیدار، با همسرشان نیز داده نشده است.
از سویی جلیل غنی لو و بهروز صفری نیز از فعالان فرهنگی و اجتماعی هستند که اوایل خرداد ماه سال جاری در زنجان بازداشت شدند. این دو فعال نیز بدون دسترسی به وکیل و تفهیم اتهام بیش از شش ماه است که در بازداشت موقت به سر می برند.
علیرضا متین پور برادر سعید متین پور و لیلا حیدری همسر بهروز صفری نیز از ۶ شهریور ماه دستگیر شدند و هم اکنون بطور بلاتکلیفی در زندان زنجان به سر می برند.
در این میان هم اکنون دست کم ۵ فعال مدنی آذربایجان در بند ۲۰۹ زندان اوین تهران که زیر نظارت سازمان اطلاعات جمهوری اسلامی قرار دارد، تحت اعمال فشار و محدودیت ها قرار دارند.
صالح کامرانی وکیل و فعال حقوق بشر و عبدالله عباسی جوان، استاد دانشگاه از ۲۷ مرداد ۱۳۸۶ همچنان بدون محاکمه، تفهیم اتهام و بدون اجازه برای گرفتن وکیل در بند ۲۰۹ زندان اوین در سلول انفرادی نگهداری می شوند. همچنین محمد نصرتی فعال مدنی آذربایجانی و دانشجوی دوره فوق لیسانس دانشگاه آنکارا ، ایلقار مرندلی (عضو هیأت موسس آسمک) و میر قاسم سیدین زاده دو روزنامه نگار آذربایجانی هستند که به رغم گذشت دهها روز از بازداشت اشان بدون اینکه تفهیم اتهامی شوند در بند ۲۰۹ اوین، در بازداشت به سر می برد. آنها از کلیه حقوق انسانی خود محروم هستند.
نکته قابل توجه در مورد افراد یاد شده، نگهداری طولانی مدت آنها در بازداشت موقت و عم رسیدگی قضایی به پرونده های آنان است.در این بازداشت ها و دستگیری ها امکان ارتباط با خانواده و بهره مندی از مشورت با وکیل از زندانیان سلب شده است و در بسیاری از موارد خانواده های دستگیرشدگان نیز در معرض اذیت و آزار و حبس قرار گرفته اند.
دستگیری های خودسرانه، محاکمات غیرمنصفانه و حبس روزنامه نگاران آذربایجانی از روش های معمول قوه قضایی ایران، که "بشدت سیاسی" است،در سال جاری بوده است.تداوم روند بازداشت فعالین مدنی آذربایجانی نشانگر عدم تحمل فعالانی است که در چارچوب اعلامیه ها و میثاق پذیرفته شده حقوق بشر و در جهت بهبود شرایط انسانی در ایران تلاش می نمایند.
از رسانه ها٬ سازمانهای دفاع از حقوق بشر و گروههای ضد شکنجه خواسته می شود بر علیه بازداشتهای غیرقانونی و فشارهای وارده بر زندانیان سیاسی آذربایجانی اعتراض کنند.
